2011 Araştırmaları

BEYCESULTAN HÖYÜĞÜ 2011 YILI ARAŞTIRMALARI

Beycesultan Höyük kazı ve araştırmaları 1 Temmuz - 26Ağustos 2011 tarihleri arasında yürütülmüştür. Söz konusu çalışmalarda Ege Üniversitesi, Adnan Menderes Üniversitesi, Nevşehir Üniversitesi’nden öğretim üyeleri ve öğrenciler görev almışlardır. 2011 yılı kazı çalışmaları M27, N26, O27, S39, S21 olmak üzere beş ayrı alanda yürütülmüştür. Söz konusu alanlarda Selçuklu-Beylikler Dönemi (1 tabaka), Bizans Dönemi (2. tabaka) Geç Tunç Çağın Geç Evresi (4. Tabaka) ve Geç Tunç Çağ’ın Erken Evresi (5. tabaka) ne tarihlediğimiz tabakalar ve bu tabakalara ait evreler tespit edilmiştir.

1.TABAKA: SELÇUKLU-BEYLİKLER DÖNEMİ

Beycesultan Höyük 2011 yılı kazı çalışmalarında 1. Tabaka olarak adlandırdığımız Selçuklu-Beylikler Dönemi’ne ait bulgulara O27, N26 ve M27 plankarelerinde ulaşılmıştır. Önceki yıllarda da tespit ettiğimiz verilere göre söz konusu döneme ait 1a, 1b ve 1c olmak üzere üç alt evre bulunmaktadır. Bu yıl gerçekleştirdiğimiz çalışmalarda sadece iki evreye (1a ve 1b) ait verilere ulaşılmıştır. M27 plankaresinde yapılan çalışmalarda söz konusu döneme ilişkin, görece daha geniş kapsamlı bulgulara ulaşılmıştır. Bu plankarenin güneyinde, yüzey toprağının altında dağınık taş sıralarından oluşan mimari kalıntılar açığa çıkarılmıştır. Bu alanda söz konusu taş sıraları ile ilişkili olabilecek ve 1b evresine ait beyaz, sert bir taban tespit edilmiştir. N26 plankaresinde yüzey toprağının kaldırılmasının hemen ardından 1b evresine ait kalıntılara ulaşılmıştır. Bu tabaka yüzeye yakın olması sebebi ile yapılan tarım aktiviteleri sonucunda yoğun tahribat altında kalmıştır

M27 Plankaresindeki Teraslama amacı ile kullanıldığı düşünülen taşlar.

O27 Plankaresinde tespit edilen 1b Tabanı

2.TABAKA: BİZANS DÖNEMİ

2011 yılı kazı çalışmalarında Bizans Dönemine tarihlenen 2. kültür tabakası ve alt evreleri (2a1-2, 2b) N26, O27 M27 plankarelerinde araştırılmıştır. N26 ve O27 plankarelerinde tespit ettiğimiz 2a1 evresinin bir yangınla son bulduğu anlaşılmaktadır. Bu evreye ait mimari bir yapı N26 plankaresinin kuzey kısmında ortaya çıkartılmıştır. Henüz bu mekânın 3 duvarı tespit edilmiştir. Söz konusu mekânın kapı girişi tespit edilememiştir. Mekân içerisinde birden fazla hayvana ait olduğu düşünülen kemikler tespit edilmiştir. Bu bulgular söz konusu yapının bir hayvan barınağı olma olasılığını artırmaktadır.

Bahsedilen mekânın güneyinde 2a1 evresine ait başka bir mekân yer almaktadır. Duvarları taş ve kiremit parçaları ile inşa edilmiş olan mekânın giriş kısmı doğuda yer almaktadır. Mekânın tabanı gri renkli bir kil ile sıvanmıştır. Mekân içerisinde yapılan çalışmalar mekân tabanına oturtulmuş 3 adet büyük depo küpü tespit edilmiştir. O27 plankaresinde ise 2a1 evresine ait üç mekân açığa çıkarılmıştır.

N26 plankaresi 2. Tabaka 19 numaralı mekân havadan genel görünüş

 

2a2 evresine ait mimari kalıntılar N26 ve O27 açmalarında açığa çıkarılmıştır. Bu evreye ait mimari kalıntılar Selçuklu evreleri tarafından tahrip edildiğinden iyi korunmamıştır.

            Bizans Dönemi’nin en erken evresini temsil eden 2b evresine ait mimari buluntular N26, O27 ve M27 plankarelerinde çöp çukurları, depo küpleri ve silolar ile temsil edilmektedir. Bu evreye ait olabilecek olası mimari yapılar 2a1 evresi mimari faaliyetleri sırasında tamamen tahrip edilmiş olmalıdır. Çöp çukurları içerisinde yoğun miktarda pithos parçaları ve çatı kiremidi parçaları tespit edilmiştir. Bu evrenin diğer buluntularını ağırlıklı olarak tunç objeler cam bilezik parçaları, sırlı ve sırsız keramik parçaları ve hayvan kemikleri oluşturmaktadır.

 

 

Bizans Dönemine ait mimari kalıntılar (2a2 ve 2a1 evreleri)

4. TABAKA: GEÇ TUNÇ ÇAĞ

2011 kazı çalışmalarında 4. Tabaka olarak adlandırdığımız Geç Tunç Çağı’nın iki alt evresine ait arkeolojik bulgulara ulaşılmıştır (4a-4b). Daha önceki yıllarda yaptığımız kazı çalışmalarında yalnızca bir evresi korunmuş olan (4b) Geç Tunç Çağı’nın, 2011 yılında O27 açmasında her iki evresini de tespit etmemiz son derece önemlidir. N26 plankaresinde gerçekleştirdiğimiz çalışmalarda ise söz konusu tabakanın bir evresi tespit edilmiştir (4a).

4a Evresi:

Geç Tunç Çağın geç tabakası olarak tanımlanan 4a evresine ait mimari kalıntılar O27 plankaresinin güney kesitin batısında saptanmıştır. Bu evreye ait tek bir tanımlı mekân mevcuttur. Mekânın güney ve batı duvarları tespit edilememiştir. Doğu ve kuzey duvarlarına ait temeller korunmuş durumdadır. Mekân içinden in situ durumda bir adet tüme yakın kap ele geçmiştir.

4b Evresi:

Geç Tunç Çağın erken evresi olarak tanımlanan 4b evresi O27 plankaresinde alanın geneline yayılan beyaz sıvalı bir tabanla temsil edilmektedir. Bu evreye ait alanın doğusunda duvar temellerine rastlanılmıştır. Söz konusu duvarın kuzeyi Selçuklu-Beylikler Dönemine ait bir çukur tarafından tahrip edilmiştir. Duvarın güney kısmı ise kesit içine girmektedir.

Bu evreye ait başka bir bulgu ise alanın güneybatısında bulunan ve Geç Tunç Çağın 4a evresine tarihlendirilen mekânın temellerinin altında bulunan bir pithos ve bu pithosun oturduğu tabandır.

 

Geç Tunç Çağ 4a evresine ait olan 4 numaralı mekânın temelleri altında bulunan Geç Tunç Çağ 4b evresine ait pithos

 

 

 

 

5. TABAKA: GEÇ TUNÇ ÇAĞ ERKEN EVRE

5. kültür tabakasının bugüne kadar tespit edilen tüm evrelerine ait arkeolojik veriler (5a1-5a3, 5b) 2011 kazı çalışmalarında elde edilmiştir.

O27 açmasında 5a2 evresine ait tabanın kaldırılmasından sonra 5a1 evresine ait bazı mimari kalıntılar ortaya çıkarılmıştır. Oldukça tahrip olmuş olan bu kalıntılar doğu-batı yönünde uzanan bir kerpiç duvar ve bu duvarın hemen güneyinde 3x2.5m boyutlarında beyaz renkli bir kil ile sıvanmış bir tabandan oluşmaktadır. Taban üzerinde herhangi bir in situ buluntuya rastlanılmamıştır.

Bu evreye ait tanımlı tek mekân alanın kuzeydoğusunda tespit edilen 31 numaralı mekândır. Bu yılki kazı çalışmalarımızda söz konusu bu mekânın henüz taban seviyesine ulaşılamamıştır. Hem 5a1 hem de 5b evrelerinde tamir edilerek kullanılmış bir başka duvar ise plankarenin ortasında kuzey-güney doğrultuda uzanan 1.10m genişliğindeki çift duvardır.

Orta Tunç Çağ 5a1 evresine ait 31 numaralı mekân

2009 yılı çalışmalarında N27 plankaresinin kuzeybatı kısmında bir kısmını tespit ettiğimiz ve 3 numaralı mekân olarak adlandırdığımız tapınak yapısının, cella ve depo odası bu yılki çalışmalarımızda N26 plankaresi içerisinde açığa çıkarılmıştır.

N26 plankaresi 3 numaralı mekân genel görünüş

 

3 Numaralı Mekân içerisinden ele geçen tüm kaplar

 

Yapının tabanı üzerinden çeşitli formlarda ve boyutlarda çok sayıda kap tespit edilmiştir. Ayrıca mekân içerisinde yaşanan yangın sebebi ile öldüğü düşünülen ve yetişkin bir bireye ait olan kafatası, kalça ve parmak kemiklerinden oluşan insan iskeleti parçalarına rastlanmıştır.

N26 plankaresinin kuzeybatı kısmında yer alan 25 numaralı mekân bu tabakanın bir diğer önemli yapısıdır.

N26 plankaresi 25 numaralı mekân

 

Mekân tapınağın batısında yer almakta ve koridor görevi görmektedir. Mekân içerisinden çeşitli formlarda tüm kaplar ele geçmiştir.

N26 plankaresinin güneybatı kısmında yer alan 26 numaralı mekânın ise boyutları tam olarak belli değildir. Mekânın batı duvarının bir kısmı ortaya çıkartılmıştır. Mekânın güneyinde çatı yıkıntıları altında taban üzerinde bir yetişkin insana ait iskelet tespit edilmiştir.

N26 plankaresi 26 numaralı mekân genel görünüm

 

O27 açmasında 5a2 açmanın kuzeybatısında yaklaşık olarak 2x2m’lik bir alana yayılan iyi sıvanmış bir tabanla temsil edilmektedir. Söz konusu taban güney kesimde Bizans Dönemi çöp çukuru tarafından tahrip edilmiştir. Taban üzerinden in situ durumda iki adet tüme yakın kap, ağırlık, havaneli, ağırşak ve kap parçaları ele geçmiştir. Bu tabana ait herhangi bir yapı duvarı tespit edilememiştir.

5a2 evresine ait sıvalı taban

 

2011 yılı çalışmalarımızda bu evreye ait mimari yapılar O27 plankaresinde 28 ve 30 numaralı mekânlar olarak adlandırdığımız 4 adet mekân açığa çıkartılmıştır. Söz konusu mekânların tümü büyük bir yangın sonucu yıkılmışlardır.

N26 plankaresi 27 numaralı mekân genel görünüm

 

Büyük bir yangın ile yıkılmış olan mekânların içinde in situ birçok buluntu ve mimari öğe tespit edilmiştir.

N27 açmasında yanık mekânlar ile temsil edilen 5b evresinin, yine bu mekânlar ve bu mekânların ikinci kullanım evresi olan 5a evresi mekânları tarafından ortak kullanılan 2 blok kerpiç kalınlığında olan omurga duvarının güney yönüne doğru devamı, önceki yıllarda M27 plankaresi içerisinde tespit edilmiştir. Bu sene yapılan çalışmalar neticesinde söz konusu duvarın M27C plankaresi içerisinde kalan bölümünün her iki kullanıma ait temellerinin açığa çıkarılması ile bu plankare içerisinde, 5a ve 5b evreleri arasındaki geçiş daha net hâle gelmiştir.

S21 ve S39 PLANKARELERİ

Beycesultan Höyüğü 2011 kazı sezonunda kazı çalışmaları yürüttüğümüz iki alan daha bulunmaktadır. S21 ve S39 plankareleri. Söz konusu bu plankarelerde ilk olarak bu sezon kazı çalışmaları başlatılmış olup henüz höyüğün genel tabakalanması içine dâhil edilememiştir. Laboratuvarda keramikler üzerinde yapacağımız detaylı incelemeler sonucunda söz konusu alanlarda tespit edilen tabakaların tanımlanması planlanmaktadır. Bu durumdan ötürü şimdilik alanlar bağımsız olarak anlatılacaktır.

S21 PLANKARESİ:

Beycesultan Höyüğü ’nün batı konisinde batı ucunda yer alan S21 açmasında gerçekleştirilen çalışmalarda öncelikli amaç, kentin olası giriş kapısını ve sur duvarlarını ortaya çıkarmaktır. Hedeflenen bu amaç doğrultusunda 2011 kazı sezonunda söz konusu alandaki çalışmalar 20x20m’lik ölçülere sahip olan “S21” plankaresinin A alanında başlatılmıştır. Çalışmalar ilk olarak “A” alanının içinde yer alan 3x10m’ genişlikte bir alanda başlatılmıştır.  Yüzey toprağının hemen altında kuzey-güney doğrultulu taş temel üzerine kerpiçten inşa edilmiş bir duvara rastlanmıştır. Duvar üzerinde tespit edilen yeşil sırlı keramikler ve çok sayıda çatı kiremidi bu duvarın Bizans Dönemine ait bir teras duvarı olduğunu anlamamızı sağlamıştır. A alanında güneye doğru genişletilen kazı çalışmaları sonucu söz konusu bu taş temelli kerpiç duvarın en alttaki taş temellerine ulaşılmıştır. Taş temel ile kerpiçler arasında yapı malzemesi olarak tespit ettiğimiz Bizans Dönemi kiremit parçalarının bu duvarın Bizans Dönemine ait bir teras duvarı olduğunu göstermektedir.

 A alanının güneyinde gerçekleşen çalışmalar da, ayrıca söz konusu teras duvarına yaslandırılmış doğu-batı doğrultulu taş bir duvara ve güneyde bu duvara bitişik taş bloklara rastlanılmıştır. Bu taş blokların herhangi bir mimari bütünün parçası olup olmadığı kesinlik kazanmamıştır. Bu taş bloğunun hemen güneyinde iki adet Bizans Dönemi çöp çukuru bulunmaktadır. Bu alandan çok sayıda hayvan kemiği ve çatı kiremidi parçaları ele geçmiştir.

Kuzey-güney doğrultulu taş temelli kerpiç duvarın son hali

S21 açması A plankaresi genel görünüm (kuzeyden)

S39 PLANKARESİ:

S39 açmasının C plankaresinde gerçekleştirdiğimiz çalışmanın öncelikli hedefi, 1954-1959 yılları arasında J. Mellaart ve ekibinin Beycesultan Höyüğün doğu konisinin güneyinde “Z açması” olarak adlandırılan alanda tespit ettikleri, Phrygia Dönemi mimari yapılarını tespit etmekti.  Söz konusu alanda yüzey toprağının kaldırılmasından sonra çok sayıda insan kemiği tespit edilmiştir. Herhangi bir mimari unsura rastlanılmamış olan alanda ilerleyen kazı safhalarında iki adet İslami Döneme ait olduğunu düşündüğümüz basit toprak gömüye rastlanılmıştır. Alanda yaklaşık 1m derinleşmemize rağmen herhangi bir mimari yapıya rastlamamamız ve tespit edilen keramiklerin farklı dönemlere ait olmasından dolayı höyüğün eteklerinde yer alan bu alanın erozyona uğradığı anlaşılmıştır. Bu alandaki çalışmalarımız bunun üzerine sona erdirilmiştir.  

S39 plankaresi batıdan görünüm

 

2 numaralı ve 4 numaralı mezarlar ile kuzey kesitte yer alan mezarın genel görünümü